• DOLAR TL
  • EURO TL
  • Altın TL

Karer Tarihçesi - 5

-karer-tarihcesi---5

Dokuz köyü ve mezraları ile Karer- yada Osmanlı arşivlerinde (Kerrar) adı ile bir bölgedir. Bingöl’de resmi olarak özel bir konumu olmasa da, coğrafik yapısı, inanç ve eğitime olan ilgileri ilgili, tarihçesi, kabile yada aşiretleri ve merak edilen her şeyi bulabileceğiniz Seyyid Selçuk Sevin’in kaleminden Karer bölgesinin tarihçesi yazı dizisi.
23 Ocak 2020 Perşembe 09:42

 

 

 



 

 

 

1926’ da Kiğı Erzincan’ a bağlandığı için ili Erzincan, 1936’da Çapakçur il olunca ili Bingöl olmuştur. 1987’e kadar ilçesi Kiğı iken, Adaklı’nın ilçe olmasıyla Kârer Adaklı’ ya bağlandı.


 

Cumhuriyet tarihinde çıkan isyanlara, Kârer halkı destek vermemiştir. Sürekli devletten yana olmuşlardır.

Var olan imkânsızlıklar içinde gece gündüz çalışıp geçinmişlerdir. Kârer halkı için Kârer, bir Köy Enstitüsü görevini görmüştür. Kısa sürede vasıflı eleman yetişmiş. Çevre köylerin de olan ihtiyaç neticesinde oralara gidip usta olarak çalışmışlardır. Böylece kavgalı olan iki toplum da, kısa sürede dostluklar kurulmuştur. Birde bu dostlukların daha da pekişmesi için bölgenin ileri gelenleri Karabaşan, Çapakçur, Karlıova ve Sancak bölgesinden kız almış ve vermişlerdir.

1945–1946 öğretim yılında Kiğı bölgesinde bulunan on okul içinde, Darabi  (Sütlüce)  İlkokulu 145 öğrenci ile üçüncü sıradaymış. Kültürel ve sosyal yönde çok farklı olan Kiğı ve Kârer, çağdaşlığın sembolü olan okullarla barışık ve okumaya istekli oluşlarından kaynaklanmaktadır. Bu okulda Karerli yerli eğitmen olarak Niyazı Kılıçgedik, Ali Haydar Yurtsever, Hasan Hulki Tandoğan, Eşref Yıldız, Yusuf Çelebi ve Ferhat Keskin görev yapmışlardır.1950’lerden sonra Karer’in diğer köylerinde de okul açılmış ve kısa sürede okulsuz köy kalmamıştır.

1950 yılında Deşt Yaylası’na kadar getirilen göstermelik yol,1965’de Kârer’in encümeni Hüseyin Gazi Yurtsever’in uğraşları neticesinde, o günkü Nafiye Müdürü Kârerli Kazım İldan’ın da yardımıyla, Darabi Muhtarı Rıza Dayanç’ın sorumluluğunda kazma kürekle yol yapma çalışması başlatıldı ve Karer’e yol getirildi. Çünkü Bingöl’de bir tek dozer vardı ve Karer’e sıra gelmiyordu. Çalışanlara,  hangi ülkeden geldiği belli olmayan kavurma ve buğday verilirdi. Ayrıca Bingöl’de devlet dairesinde çalışan çok Kârerli vardı. Her evde iki üç öğrenci okurdu. Hüseyin Gazi Yurtsever uzun süre İl Genel meclis üyesi seçildi. Kârer’de birlik ve beraberlik vardı.

Birlik beraberliği olan Kârer’den,  Ekrem Yıldız iki dönem, Arif Hikmet Yurtsever  (senatör)  iki dönem, Hasan Celal Ezman iki dönem ve İlhami Binici bir dönem milletvekili seçilmişlerdi.

Çiftçiliğe ve hayvancılığa önem veren Kârer’de 17 tane değirmen varmış. Sütlüce’de yedi değirmen, Kabaçalı’da üç değirmen, Sarıdibek’te üç değirmen, Dolutekne’de üç değirmen, Altınevler de bir değirmen ve Doluçay’da bir değirmen hep çalışırmış.

Şal dokumacıları: Süleyman Bektaş, Seyyid Veli, Keki İnak, Haşim İnak, Hasan Karabağ, Bertal Belge ve Mümin Dayanç imiş.

Sünnetçileri: Mehmet Çalgıcı ve Hüseyin Dayanç imış. Cerrah, dişçi ve kırıkçıları: Hıdır Satıcı,  Keki İnak, Hacı Güreş ve Mümin Tandoğan imiş. Terzileri: İbrahim Kızılkan ve Baba Karasungur muş. Kalaycıları: Hırçikli Hüseyin Yurtsever (Hüseyin Ağa), Resul Karasungur ve Hüseyin Videci imiş. Demircileri: Yunus Belge (Hunuz-ı Lehti), Yunus Demircioğlu, Mehmet Yurtsever, Hüseyin Yurtsever ve Haydar Cici imiş. Çok sayıda duvar ustası ve marangoz varmış. Kârer’in her köyünde karakovan arıcılık yapanlar varmış. Ayrıca kilim ve halı dokuyan bayanlar çoğunlukta imiş. Karer’in sağlık memurları: Niyazı Tandoğan, Zeynel Yurtsever’di.

1955’de radyo, l984’de telefon, l987’de elektrik ve doksanlı yıllarda da televizyon geldi. Telefon ve televizyon vericisi kısa sürede yok oldu. Yirmi birinci asırda halen Karer’de mevcut telefon vericisi bölgenin sadece yüzde kırkını (% 40) kapsamakta; yüzde altmışı (% 60) ise bu imkândan yararlanmamaktadırlar ve doğal olarak telefonsuzlar. Şu anda telefonu olmayan bölge halkı büyük sıkıntılar yaşamaktadır.

Yirminci asrın sonlarında on üç ilkokulu, bir ortaokulu, 34 öğretmeni, bir sağlık ocağı, doktoru, sağlık memuru, hemşiresi, bir sağlık evi ve ebesi vardı. Okullarımız yok olunca,  üç masum çocuk, okul yolunda kurban verdik. Ilıcalarda okuyan bu çocuklar gelip Deşt Yaylası’nda donarak şehit oldular. Yerleşik düzeni dağınık olduğu için,  sıkıntılar her gün artmakta ve bölge halkı hayvanını satıp çocuklarını okutmak için Bingöl, çevre illere ve büyükşehirlere göç etmiştir. İşsiz olan bu insanlar maddi olarak perişan durumdadırlar.

Bölgenin kendine has gelenek ve görenekleri vardı. Gelenek ve göreneklerin yaşayış, düşünce ve sanat varlıkların tümü kültürün bir parçası veya tümüdür. Bundan böyle, o gün yaşatılan gelenek ve göreneklere sahip çıkılmadığı için bir eser kalmadı. Dilerim bundan sonra sahip çıkılır.

Yılbaşı gecesi, ocağa büyük bir kütük konurdu. Kale Gağendi dolanırdı. Nevruzda (Heftemal) tatlı sir veya zerfet hazırlanırdı. Bayramlarda bir araya gelinirdi ve bayramlaşmadan sonra hazırlanan yemekler yenirdi. Kurbanlar kesilirdi. Yaylaya gidildiğinde yağlı kömbe veya kete pişirilirdi. Her Cuma akşamı ölü hayrına pişirilen yemekten verilirdi. Koç katımında kınalar yapılırdı, boynuza delikli kete takılırdı, erkek çocuk koça bindirilirdi. Yeni doğan çocuklara nene veya dede isim koyardı. Yeni diş çıkaran çocuklar için hedik yapılırdı. Öksürük (Kurik-Qurik)  için yedi evden yağ toplanırdı ve hayız yapılırdı. Muharrem orucunda oruç tutulurdu, Aşure pişirilirdi, kurban kesilirdi. Hızır İlyas gününden bir hafta önce Cuma akşamı musahiplere ve kirvelere gidilirdi. Çünkü Alevilikte musahipliğin ve kirveliğin büyük önemi vardır. Hemen hemen her evde cem yapılırdı.

 

 

Yöresel oyunlarımız: Küs, Çır, Sıkür, Dama, Gok, Çılope, Vilviç, Kemera zorı, Kabık Oyunu, Uzun Atlama, Üç Adım Atlama, Resenı Lınge, Birdirbir, Güvercin Taklası, Beş Taş, Dokuz Taş, Çizgi Oyunu, İp Atlama, Mışe, Köşe Kapmaca, Daire Oyunu, Şube, Mendil Kaçırma, Çelik Çubuk Oyunu, Kuski idi.

 

1955’lerden başlayıp,  çeşitli nedenlerden dolayı son yıllarda daha da hızlanan göç olayı,  Kârer dışında çok Kârerli yaşamaktadır. Oynanan oyunlar neticesinde harabe hale getirildi.

Gün geçtikçe gücünü siyası olarak kaybeden bir toplum olarak, özelikle bölgenin dağlık engebeli dar bir araziye sahip ziraat arazisinin çok açma oluşu maddi yönden bölgenin maddi yönden batıya göç etmesi zorunlu hale geldiği ve halkın bazı gerçeklerin farkında olmamak düşündürücüdür. Tek çözüm birlik ve beraberliktedir.

Sevgiler ve saygılarımla…

 

 

DİP NOT: “Karer Tarihi’’ makalesinde emeği geçen tüm komite üyelerine ve Hasan Sevin’e şükranlarımı arz ederim.

 

 

 

 

 

 

 

Derleyen

 

Pir Seyyid Selçuk Sevin

Tel: +90 535 894 75 51

Baba Mansur Kür Hüseyin Dergâhın 6.Postnişi

Karer Bölgesi Sütlüce Köyü Adaklı/Bingöl

 

 

 

 


Haber okunma sayısı: 3645

Haberin etiketleri:

Karer Tarihçesi - 5


Yazdır

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

YORUMLAR

Tüm Yorumlar
  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

DİĞER HABERLER


BİNGÖL - HAVA DURUMU

BINGOL

FOTO GALERİ

VİDEO GALERİ