• DOLAR TL
  • EURO TL
  • Altın TL

Karer Bölgesinin Bilinmeyen Tarihi-3

-karer-bolgesinin-bilinmeyen-tarihi-3

Dokuz köyü ve mezraları ile bilinen Karer- yada Osmanlı arşivlerinde (Kerrar) adı ile bir bölgedir. Bingöl’de resmi olarak özel bir konumu olmasa da, coğrafik yapısı, inanç ve eğitime olan ilgileri ilgili, tarihçesi, kabile yada aşiretleri ve merak edilen her şeyi bulabileceğiniz Seyyid Selçuk Sevin’in kaleminden Karer bölgesinin tarihçesi.
13 Ocak 2020 Pazartesi 21:48

 

 

İkinci yazı dizisinden devam:

Kârer’in Sütlüce Köyü’ndeki (Darabi) Sermaliyanlar (Demircioğlu’ları) Maraş’ta yaşanan bir olaydan dolayı Elazığ’a (Harput) gelmişler. Sanatkâr oldukları için, oradan da Kârer’in Darebi Köyü’ne (Sütlüce) getirilmişler. 



Mustafa Zeynel ve Küçük Zeynel Ağa döneminde,  Mirekanlar, Muş beylerbeyi Emin Paşa, Palu ve Sancak mıntıka beyleri,  padişahtan çıkan ferman üzerine dört bin kişilik bir kuvvetle Kârer’e saldırırlar, ( takriben 1824) Otuz bir gün mücadele devam eder. Darebi, alınamıyor.

Yapılan bir anlaşma neticesinde köy boşaltılır. Emin Paşa kuvvetleri anlaşmayı ihlal ederek köyü talan edip yakarlar. O yıl köy boş kalır. Takriben 1825 yılında ferman kaldırılır, yeni bir anlaşma yapılır, Mustafa Zeynel, Varto’ya gider. Küçük Zeynel Ağa’da Kârer’de kalır.

Bunca mücadeleden sonra ikinci Zeynel Ağa, değişen dünya koşulları karşısında kalıcı hizmetler vermiş. Tanzimat devri, doğu illerinde kudretli bir ıslahat ve büyük bir yenilik yapmıştır. Bu çağda devlet asayişe hâkim olarak aşiret kavgalarını durdurmuştur. Doğunun bütün bucaklarında nahiye müdürlükleri, ilçelerinde Kaymakamlar, sancaklarında mutasarrıflar varmış.

Kârer’deki Hormek Kabilesi’nin başı olan ikinci Zeynel Ağa, Tanzimat Devri’nde kendi köylerine birkaç dershane açmış, halkın silahlarını ellerinden alarak, onları okumaya ve çiftçiliğe sevk etmiştir. İkinci Zeynel Ağa yenilik getirmiştir.

Farklı yerlerden gelen bu insanlar, kısa sürede Kârer’ de birlik beraberliği sağlayarak uyumlu bir toplum haline gelmişler. Var olan eksikliklerini kısa sürede tamamlayıp günün koşulları içinde verilen imkânlardan yararlanmasını bilmişler.
1839 tarihinde oluşan güçlü Karer nahiye olmuş ve Erzurum ilinin Kiğı ilçesine bağlı imiş. Kârer’e bağlı olan on üç köy şunlar; Darabi, Körikân, Sağyan, Maskân, Çerme, Kürdan, Kozlu, Çorsan, Şirnan, Yekmal, Hırçik ve Pirican köyleridir. 1898 tarihinde Hösnek nahiye olmuş, Kârer köyleri Hösnek’e bağlanmış. Kârer’in o zamanki nüfusu; Darabi 710 kişi, Körikân 332 kişi, Pirican 163 kişi, Yekmal 90 kişi, Şirnan 242 kişi, Sağyan 363 kişi, Hırçık 34 kişi, Maskan 173 kişi olmak üzere toplamda 2107 kişilik nüfusa sahip bir bölge konumundadır.  

 

KARERLİLERİN RUSLARA KARŞI MÜCADELESİ

Birinci Dünya Savaşı öncesinde hasta adam konumuna düşen Osmanlı İmparatorluğu, aleyhine hızla gelişen olaylar neticesinde fiilen savaşa katıldı. Kendini Birinci Dünya Savaşı içinde bulan Osmanlı İmparatorluğu, her yönden saldırıya maruz kalınca, Ruslar da Doğu illerimize saldırıyordu. Ermeniler de cephelerin gerilerinde iç savaşa başlamış ve isyanlar çıkararak halkımızı öldürmeye yeltenmişlerdi.

Ruslar, Erzurum’ a girince, Kiğılılar toplanıp bir karar vermeye fırsat bulamadan hükümetin emriyle, Harput (Elazığ), Malatya ve diğer illere doğru hicrete (muhacir) başladılar. Kârer dağları ile Sığı Boğazı ve Eşek Meydanı’nda Kârerli Küçük Ağa’nın önderliğinde Milli Kuvvetler cephe almaya başlar. Hormek Milis alayının başında da Kârerli Mehmet Efendi varmış. Bu orduya Çapakçur’un Gazik Köyü’nde karargâhını kurmuş olan Ahmet İzzet Paşa komuta ediyormuş.

İkinci Kolorduya kumanda eden Faik Paşa Sancak nahiyesinin Simsor Köyü’nde karargâhını kurmuş. Üçüncü Ordunun başında bulunan Vehip Paşa da Erzincan cephesinde bulunuyormuş. Bu savaş Keloşk Tepesi’nde ordunun başında bulunan Faik Paşa tarafından idare edilmiş. Faik Paşa şehit olunca yerine tayin edilen birinci fırka komutanı Cafer Tayyar Paşa geçmiş. Heser Baba Tepesi’nde kalan Cafer Tayyar Paşa’nın emriyle Ruslarla sıcak temas sağlanmış ve kısa sürede etkisiz hale getirilmişlerdir.

Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin yenik duruma düşmesi nedeniyle, harekete geçen Mustafa Kemal Atatürk’e, Karer halkı Osmanlı’nın alevilere olan olumsuz ayırımı ve zulmünden kurtulmak, teokratik sistemden demokrasiye geçmek ve çağdaşlığı yakalamak için büyük bir destek vermiştir.

1926 YILINDA OKUL AÇILMIŞ

Kuvayi Milliye’nin başında bulunan Mehmet Hulusi Yurtsever, Ankara’da toplanan temsilciler Meclisi’ ne çağrılmıştır. Atatürk tarafından yapılan teklifler içinde, Mehmet Hulusi Yurtsever Maarif’i almıştır. Böylece Kârer’in Darabi Köyü’nde 1926 da ilkokul açılmıştır. Kârer’in bütün köylerinden ve çevre köylerden bu okula öğrenciler gelmiştir. 

       Büyük asker, Ulu Önder Mustafa Kemal halkıyla el ele vererek Türk’ü, Kürt’ü, Laz’ı, Arap’ı, Çerkez’i, Alevi’si ve Sünni’siyle birlikte büyük zafer kazanılmıştır. Muhacir olan Karer halkı tekrar Kârer’e dönmüştür.

Devam edecek...

 


Haber okunma sayısı: 3773



Yazdır

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

YORUMLAR

Tüm Yorumlar
  • Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorum yapan siz olun.

DİĞER HABERLER


BİNGÖL - HAVA DURUMU

BINGOL

FOTO GALERİ

VİDEO GALERİ